Gids over de warmtepomp

De functie van een warmtepomp is gebaseerd op een koelcyclus waarbij de temperatuur van de afgetapte omgevingswarmte op het gewenste niveau wordt gebracht. In de praktijk worden elektrische scroll- of zuigercompressoren gebruikt, die efficiënt werken en nauwelijks hoorbaar zijn. Om de kosten verder te verlagen, hebben systeemeigenaren de mogelijkheid om een speciaal elektriciteitstarief voor hun warmtepompen te verkrijgen, het zogenaamde warmtepomptarief.
 

Waarom heb ik elektriciteit nodig voor de warmtepomp?

Warmtepompelektriciteit is karakteristiek en verschilt kwalitatief niet van klassieke elektriciteit. Voor systeemeigenaren zijn slechts twee factoren van belang: kosten en herkomst.

In het geval van elektriciteit uit warmtepompen hebben leveranciers het recht om de stroomtoevoer tijdelijk te onderbreken tijdens piekbelastingsperioden. In ruil daarvoor zijn de tarieven gunstiger. De maximale onderbrekingsduur per dag is wettelijk geregeld.

Tot nu toe zijn er veel leveranciers die warmtepompelektriciteit aanbieden. Sommige van hen hebben ook groene stroomtarieven in hun portefeuille. Hier is het raadzaam om de tarieven te vergelijken voordat u een contract ondertekent. Zodra de systeemeigenaren het optimale warmtepomptarief voor hen hebben gevonden, kunnen zij het tarief op de normale wijze wijzigen, rekening houdend met de opzeggingstermijnen. Het proces kan op precies dezelfde manier worden uitgevoerd als bij klassieke elektriciteit.
 

Wat is het jaarlijkse elektriciteitsverbruik?

Afhankelijk van de warmtebron heeft een warmtepomp zo'n 20 tot 25 procent elektriciteit nodig om de warmte uit de lucht, de grond en het water op te wekken. Dit betekent dat de warmtepomp ongeveer twee kilowattuur elektriciteit nodig heeft om tien kilowattuur bruikbare warmte te produceren. Verschillende factoren spelen een rol in het jaarlijkse elektriciteitsverbruik, waarvan de belangrijkste zijn

  • Het type warmtepomp
  • De jaarlijkse prestatiefactor
  • De vereiste jaarlijkse verwarmingswerkzaamheden

Stroomverbruik afhankelijk van het type warmtepomp

Naargelang van de warmtebron die een warmtepomp kan aanspreken, varieert de hoogte van de stroomkosten. In principe geldt het volgende: in vergelijking met grond/water- en water/water-warmtepompen laten lucht/water-warmtepompen een hoger stroomverbruik optekenen. Ze kunnen echter wel zo goed als overal worden geïnstalleerd en vereisen geen officiële vergunning. De verschillen tussen de types worden in detail beschreven in het hoofdstuk Types warmtepompen.

Het jaarrendement als belangrijk kengetal bij de berekening

Om het stroomverbruik van een warmtepomp bij benadering te kunnen bepalen, moet het jaarrendement (JAZ) gekend zijn. Dat kan opnieuw met behulp van de zogenaamde Coefficient of Performance (COP) worden bepaald. Deze laatste waarde geeft de verhouding tussen de verbruikte energie voor de aandrijving (warmtepompstroom) en de geproduceerde nuttige warmte als momentopname weer. Een momentopname betekent dat de waarde continu verandert. Om het jaarrendement te bepalen, wordt dan ook het gemiddelde berekend van alle COP-waarden die zich in de loop van het jaar hebben voorgedaan.

Het berekende jaarrendement is eigenlijk een theoretische waarde. De berekening ervan gaat uit van standaardwaarden zoals kamertemperatuur, warmwaterverbruik, klimaatzones en ventilatiegewoonten. In de praktijk kan het effectieve jaarrendement van de theoretisch bepaalde waarde afwijken.

Energetische toestand speelt een belangrijke rol

Naast het jaarrendement en het type warmtepomp zijn ook de warmtebehoefte en de jaarlijks geleverde verwarmingsprestatie doorslaggevende factoren voor het stroomverbruik. Hoe hoog de warmtebehoefte is, is opnieuw afhankelijk van het type gebouw en van de energetische toestand ervan, alsook van het gebruiksgedrag van alle bewoners. En tot slot vormt het feit of de warmtepomp alleen voor verwarming wordt gebruikt, dan wel ook voor de sanitair waterverwarming instaat, een enorm verschil. Een globale opgave is dan ook nauwelijks mogelijk. Zodra al deze factoren gekend zijn, kan het jaarlijks stroomverbruik met deze formule bij benadering worden berekend:

Stroomverbruik = verwarmingsprestatie : JAZ x bedrijfsuren

In de praktijk betekent dat het volgende: Wanneer een grond/water-warmtepomp met een vermogen van 10 kilowatt en een jaarrendement van 4,0 in de loop van het jaar gedurende 2000 uren draait, heeft ze 5000 kilowattuur nodig (10 / 4,0 * 2000 = 5000 kWh). Indien de eigenaar van de installatie de jaarlijkse kostprijs van de stroom wil berekenen, kan hij de som met de prijs per kilowatt vermenigvuldigen.

In onze gids over de warmtepomp laat de afbeelding de meest courante warmtepompmodellen van Viessmann zien

Het warmtepomp-productaanbod van Viessmann

Hoe kan ik mijn energieverbruik doen dalen?

Een groot deel van de binnen een gezin benodigde energie wordt gebruikt voor het verwarmen van de ruimten en van het gebruikte water. Door een verouderde verwarmingsketel te vervangen door een warmtepomp of een hybride systeem, kunnen woningeigenaars hun energiebehoefte tot wel 30 procent doen dalen. En dat percentage kan nog verder verhoogd worden door na de renovatie van hun verwarming ook nog bijkomende maatregelen te treffen zoals hydraulische compensatie of vervanging van de thermostaten. Om het energieverbruik verder te verminderen, moeten de radiatoren zo exact mogelijk bij het verwarmingssysteem passen. Meer informatie hierover vindt u in het hoofdstuk Een warmtepomp kopen.
 

Kan ik een warmtepomp alleen gebruiken met vloerverwarming?

Vloerverwarming is een zogenaamde oppervlakteverwarming waarbij de warmte via straling aan de ruimte wordt afgegeven. De thermische energie wordt zo gelijkmatig over een grote oppervlakte verdeeld en heeft pas effect bij vaste voorwerpen zoals wanden of personen. Dankzij het grote oppervlak volstaan bij vloerverwarming aanvoertemperaturen van ca. 35° Celsius.

Vergeleken daarmee heeft een radiator temperaturen tot maximaal 70° Celsius nodig. Aangezien de efficiëntie van een warmtepomp toeneemt naarmate het verschil tussen de warmtebron en de aanvoertemperatuur van het verwarmingssysteem kleiner wordt, is het gebruik ervan bij vloerverwarming niet alleen mogelijk, maar zelfs verstandig. Want bij deze combinatie realiseert een warmtepomp een maximaal rendement. Bij radiatorsystemen met hogere temperaturen raden we warmtepompen met bivalente werking of hybride-warmtepompen aan.
 

Moet de warmtepomp onderhouden worden?

Tijdens de werking vereist een warmtepomp bijzonder weinig onderhoud omdat ze slechts weinig bewegende onderdelen omvat en alle componenten doorgaans optimaal op elkaar zijn afgestemd. Maar om een duurzaam veilige en zuinige werking te garanderen, raden we toch aan om de warmtepomp jaarlijks te laten inspecteren door een vakman. Daarbij zal deze de installatie visueel nakijken, de feitelijke toestand vaststellen en desgevallend alle parameters voor de regeling optimaliseren om de efficiëntie van de warmtepomp duurzaam te garanderen. Het beste tijdstip voor een dergelijke inspectie zijn de warme maanden, omdat in die periode de vraag naar verwarming en warm water zeer klein is.